TÜRKLERLE YAKIN TARİHİ BAĞLARI VE ORTAK KÖKLERİ OLAN MACARİSTAN, ORTA AVRUPA'DA 946 YIL SÜREN MACAR KRALLIĞI'YLA DÖNEMİNİN SÜPER GÜÇLERİNDEN BİRİYDİ. AVRUPA TARİHİ VE KÜLTÜRÜNÜN GELİŞİMİNDE ÖNEMLİ ROL OYNAYAN MACARLAR, 11'İNCİ YÜZYILDAN İTİBAREN KURDUKLARI ÜNİVERSİTELERLE AVRUPA'NIN BİLİM MERKEZLERİNDEN BİRİ OLMUŞLARDIR. İKİ DÜNYA SAVAŞI İLE BÜYÜK YIKIM YAŞAYAN MACARİSTAN, BUGÜN HALEN GEÇMİŞİN MİRASINI KORUYOR VE YÜKSEK TEKNOLOJİLİ İMALAT SANAYİSİ İLE BÖLGESİNİN GÜÇLÜ VE YÜKSELEN EKONOMİLERİNDEN BİRİ OLARAK GÖSTERİLİYOR. ÖZELLİKLE ELEKTRONİK VE ELEKTROMOBİLİTE ALANLARINDA AVRUPA'NIN SAYILI MERKEZLERİNDEN BİRİ OLAN MACARİSTAN İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ TİCARET İSE NE YAZIK Kİ POTANSİYELİNDEN UZAK BİR SEYİR İZLİYOR.
MACARİSTAN CUMHURİYETİ
YÜZ ÖLÇÜMÜ
93.030 km²
NÜFUS
9,5 milyon (2026 yılı tahmini)
ÖNEMLİ ŞEHİRLER
Budapeşte (Başkent), Debrecen, Segedin, Miskofça, Peç, Yanıkkale, Nyíregyháza, Keçkemet
ETNİK GRUPLAR
%96 Macar
%2 Roman
%2 Diğer Avrupa milletleri
DİL
Macarca (Resmi Dil)
DİN
%98 Hristiyan
%2 Diğer dini inanışlar ve inançsızlar
PARA BİRİMİ
Macar Forinti (HUF)
1 Dolar: 309,15 HUF (18 Mayıs 2026 itibarıyla)
CIA The World Factbook ve T.C. Dışişleri Bakanlığı Macaristan Cumhuriyeti Künyesi
Macar ekonomisi, çok yüksek insani gelişmişlik endeksi ve vasıflı iş gücüne sahip yüksek gelirli bir karma ekonomisidir. Dünyanın 57'nci büyük ekonomisine sahip olan ülke kişi başı gelirde de 57'nci sırada bulunuyor. Dış ticarete ağırlık veren ihracata dayalı piyasa ekonomisiyle Macaristan, dünyanın 35'inci büyük ihracatçısıdır. Başlıca ekonomi kolları gıda işleme, ilaç, motorlu taşıtlar, bilgi teknolojisi, kimyasallar, metalurji, makine, elektrikli ürünler ve turizm olan Macaristan, Orta ve Doğu Avrupa'nın en büyük elektronik üreticisi olup elektronik imalat ve araştırma, ülkedeki inovasyon ve ekonomik büyümenin ana itici unsurları arasında yer alıyor. Son 20 yıl içinde Macaristan, mobil teknoloji, bilgi güvenliği ve ilgili donanım araştırmaları için de önemli bir merkez haline gelmesiyle de dikkat çekiyor.
ORTA ÇAĞ'DA AVRUPA'NIN SÜPER GÜCÜYDÜ
Bugünkü Macaristan topraklarının bilinen ilk yerleşimcileri Neolitik çağın başlarından itibaren farklı coğrafyalardan gelen kabilelerdi. Bunlar arasında Anadolu'dan, Balkanlar'dan, Güneydoğu Avrupa'dan ve hatta Rus bozkırlarından gelen yerleşimciler bulunuyordu. Bölge MÖ 5'inci yüzyılda Keltlerin etkisi altında kalırken, MÖ 1'inci yüzyılın sonlarına doğru Roma İmparatorluğu'nun hâkimiyetine giren Macaristan coğrafyası, Kavimler Göçü'nün ardından Hunların etkisiyle Avrupa'ya yönelen Gotlar, Vandallar ve Alanlar gibi kavimlerin kontrolüne girdi. 370'lerde bugünkü Macar coğrafyasını da kapsayan bölgede etkili olmaya başlayan Hunlar, 434 yılında Attila'nın liderliğinde birleşerek Avrupa Hun İmparatorluğu'nu kurdu ve 35 yıl gibi kısa bir ömrü olsa da bu konfederasyon Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasında önemli rol oynadı.
Macarların kökeni ve bugünkü Macaristan coğrafyasına nereden geldikleri konusu tartışmalı olmakla birlikte, Kuzeydoğu Avrupa'da yaşayan Fin-Ugor halklarından göçebe topluluklar oldukları ve 9'uncu yüzyıldan itibaren bölgeye yerleştikleri; Macar kavminin de Ugor kavimleri ile Türk kavimlerinin kaynaşması sonucu oluştuğu genel kabul görüyor. 9'uncu yüzyılın sonlarından itibaren Arpad Hanedanı liderliğinde güç kazanan Macarlar, 1000 yılında kurulan Macar Krallığı'nı Macar Devleti'nin de kuruluşu olarak kabul ediyor. 15'inci yüzyılda Osmanlı Devleti ile mücadele eden krallık Avrupa'nın en önemli devletlerinden biri olurken, bu mücadele sırasında Habsburg Hanedanı, Roma Germen İmparatorluğu ve Avusturya İmparatorluğu'nun parçası olarak varlığını sürdüren Macar Krallığı, İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna dek kesintilerle de olsa ayakta kalmayı başarmıştır.
İkinci Dünya Savaşı'nda Almanya'nın yanında yer alan Macaristan, savaşın kaybedilmesinden sonra 4 Nisan 1945'te Rus işgaline uğramış ve 1989 yılına kadar ülkede komünist rejim devam etmiştir. Doğu Bloğunun çöküşüyle birlikte 23 Ekim 1989'da Macaristan Cumhuriyeti kurulmuştur.
YABANCI YATIRIMLAR EKONOMİYİ BÜYÜTÜYOR
1989 tarihinde parlamenter demokrasi rejimine geçen Macaristan, bu tarihten sonra merkezi planlamaya dayalı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçiş amacıyla kapsamlı bir ekonomik dönüşüm süreci başlatmıştır. 31 Mart 1994 tarihinde tam üye olmak üzere Avrupa Birliği'ne başvuran Macaristan'ın AB üyelik süreci de Macaristan ekonomisine görece bir dinamizm kazandırmıştır. Bu süreçte liberalleşme, özelleştirme ve istikrarın sağlanması öncelikleri oluşturmuştur. 1990'lı yılların başında dış ticaretle ilgili idari engeller kaldırılmış, doğrudan yabancı dış yatırımlar için uygun ortam yaratılmış, dövizle işlemler aşamalı olarak liberalleştirilmiş, Macar para birimi Forint 1996'da konvertibl hale getirilmiş ve dövizle işlemlerin liberalleştirilmesi süreci 2001'de tamamlanmıştır. 2004 yılında AB'ye tam üye olan Macaristan, geçtiğimiz dönemde yabancı yatırımcıların ilgi odağı olmuş, doğrudan sermaye yatırımları ve likidite girişleri ile bölge ülkelerine göre daha hızlı bir ekonomik başarım yakalamıştır. Ekonomisi ve demokrasiye geçilmesi bağlamında ilerleme sağlanmış olsa da sürecin henüz tamamlanmadığı görülmektedir. Bu bağlamda özellikle, eğitim, sağlık, ulaşım, belediye hizmetleri gibi alanlara önemli miktarda devlet kaynağının aktarılması ve özellikle, bu kaynakların etkinlikten uzak kullanımı, ekonomi üzerinde önemli yük oluşturmuştur.
AB İLE ENTEGRASYONU, BÜYÜME ÜZERİNDE NEGATİF ETKİ YARATIYOR
Macaristan ihracata yönelik bir ekonomidir ve Avrupa tedarik zincirleriyle entegredir. Orta Doğu Avrupa'da doğrudan yabancı yatırımın önde gelen destinasyonlarından biridir ve araç, elektronik ve makine üretiminde uzmanlaşmıştır. Macaristan ekonomisinin nasıl bir seyir izleyeceği ise büyük ölçüde bağımlı olduğu AB ekonomilerinin göstereceği performansla ve iç talepteki artışın büyüklüğü ile yakından ilgilidir. Bu kapsamda 2025'te dış sektörün büyüme üzerinde önemli bir net engel haline gelmesiyle toparlanmanın yavaş bir şekilde olacağı beklenmektedir. Hane halkı harcamalarındaki güçlü artışların devam etmesi de 2026-2031 döneminde büyümeyi yönlendirecektir. Ancak mali konsolidasyon, AB fonları kısıtlamaları ve artan tarifeler ana risk olmaya devam edebilir. Macaristan'ın ana ticaret ortağı olan Almanya'daki büyümenin yavaş olması da özellikle ülkenin Batı Avrupa tedarik zincirleriyle yüksek oranda entegre olan otomotiv, elektronik ve makine sektörleri üzerinde etkili olabilir.
MAKİNE SEKTÖRÜ HEM İHRACAT HEM İTHALATTA ÖNEMLİ YER TUTUYOR
Serbest piyasa ekonomisine geçişle birlikte Macaristan dış ticaretinde uygulanan liberal politikalar ülkenin dış ticaret hacminde de etkisini göstermiş ve yıllar itibariyle ülkenin ticaret hacminde hızlı gelişmeler kaydedilmiştir. Macaristan dış ticaretinin büyük kısmını ülkede üretim yapan çok uluslu şirketler tarafından gerçekleştirmekte, bu da ülkenin dış ticaret hacminin uluslararası ekonomik ortamda yaşanan değişikliklerden çok daha çabuk etkilenmesine yol açmaktadır. Ekonomik geçiş döneminde dış ticaretin kompozisyonu da dönüşüme uğramıştır. Elektronik ve telekomünikasyon araçları, otomobil parçaları ve makineler önemli ihraç ürünleri haline gelmiştir. İthal edilen işlenmiş ürünlerin re-export edilmesi bu kalemlerin ihracattaki payının artmasında önemli rol oynamıştır. Gıda ürünleri önemli bir ihraç kalemi olmasına rağmen bu ürünlerin toplam ihracat içindeki payı düşüktür. Macaristan'ın hem ihracat hem de ithalatında makine ve taşıt araçları ilk sırada yer almaktadır. Bu ürün gruplarında Macaristan net ihracatçıyken, bu yapının oluşmasında çok uluslu şirketlerin Macaristan'da gerçekleştirmiş olduğu yatırımların ve bu yatırımlarla oluşturulan üretim kapasitesinin çok önemli bir payı bulunmaktadır. 2025 yılında ülkenin ihracatı 164 milyar dolar olarak kayda geçerken, ihracat yapılan başlıca ülkeler Almanya, Romanya, Polonya, İtalya ve Slovakya'dır. Ülkenin ihracatında Türkiye yüzde 2 pay ile 15'inci sıradadır. Ülkenin 2025 yılında ihraç ettiği başlıca ürünlerse; sırasıyla otomobiller, otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler, manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen makineler, kara yolu taşıtları için aksam ve parçalar, elektrik akümülatörleri ve tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan dozlandırılmış ilaçlardır. 2025 yılında ülkenin ithalatı 153 milyar dolar olurken, ithalat yapılan başlıca ülkeler de Almanya, Çin, Polonya, Slovakya ve Avusturya'dır. Ülkenin ithalatında Türkiye yüzde 1 pay ile 20'nci sıradadır. 2025 yılında Macaristan'ın ithal ettiği başlıca ürünler; kara yolu taşıtları için aksam ve parçalar, otomobiller, telefon cihazları, ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar, petrol gazları ve diğer gazlı hidrokarbonlar, otomatik bilgi işlem makineleri ve bunlara ait birimler, manyetik veya optik okuyucular ile verileri koda dönüştüren ve işleyen makineler olarak sıralanmaktadır.
İKİLİ TİCARET BEKLENTİNİN ALTINDA GERÇEKLEŞİYOR
Türkiye ile Macaristan yüzyıllar öncesine dayanan köklü ilişkilere sahiptir. Osmanlı Devleti, Balkanlar ve Orta Avrupa'da asırlarca süren etkinliği sebebiyle Macarlarla sürekli sıcak temas hâlinde olmuştur. 1526 yılındaki Mohaç Zaferi'nin ardından bölgede başlayan Osmanlı hâkimiyeti, 1699'daki Karlofça Anlaşması'na kadar devam etmiştir. Türkiye ve Macaristan arasında 1997 yılında imzalanan STA ve 2004 yılında iki ülke arasında tesis edilen Gümrük Birliği, ikili ülke ticaret hacmine olumlu katkı sağlamaya devam ederken, ilk başlarda dengeli bir seyir izleyen ticaretin özellikle 2004 yılından sonra ülkemiz aleyhine her yıl açık verir hale gelmesi dikkat çekicidir. Genel olarak bakıldığında, Macaristan'a yönelik ihracatımızın yüzde 98'ini sanayi, yüzde 2'sini ise tarım ürünleri oluştursa da ihracatımızda olduğu gibi Macaristan'dan yapılan ithalatta da sanayi ürünlerinin payı yüksektir. Türkiye'den Macaristan'a ihraç edilen ürünler eczacılık ürünleri, motorlu kara taşıtları, elektrikli makine ve cihazlar, makineler ve aksamları, demir veya çelikten eşya, plastikler ve mamulleri, alüminyum ve alüminyumdan eşya, kauçuk ve kauçuktan eşya, bakır ve bakırdan eşya ile mücevherci eşyası olarak sıralanırken, Türkiye'nin Macaristan'dan ithal ettiği ürünler de elektrikli makine ve cihazlar, motorlu kara taşıtları, makineler ve aksamları, optikler ve ölçüm cihazları, plastikler ve mamulleri, kauçuk ve kauçuktan eşya, organik kimyasallar, demir veya çelikten eşya, oyuncaklar ve spor malzemeleri ile etler ve yenilebilir sakatatlar olarak öne çıkmaktadır.
MAKİNE TİCARETİNDE DE POTANSİYELİN ÇOK ALTINDAYIZ
Macaristan'ın makine özelinde ticaret rakamlarının ayrıntılarına baktığımızda, BM İstatistik Bölümü verilerine göre, ülkenin makine ihracatının 2025'te yüzde 16 artarak 30,5 milyar dolar olarak kayda geçtiğini görüyoruz. Macaristan'ın en çok makine ihraç ettiği ülkeler sıralamasında ilk sırada Almanya yer alırken, ikinci sıradaki ABD 2025'te Macaristan'dan 3,3 milyar dolarlık makine alımı yaptı. Üçüncü sıradaki Hollanda'ya da 1,8 milyar dolarlık makine ihraç edildi. 2025'te Türkiye ise Macaristan'dan gerçekleştirdiği makine ithalatında yüzde 3,2'lik düşüşle 18'inci sırada yer aldı ve 454,6 milyon dolar değerinde makine alımı yaptı. Bu dönemde Macaristan'ın Türkiye'ye gerçekleştirdiği 3,3 milyar dolarlık toplam ihracat içindeki makinenin payı da yüzde 13,7 olarak kayda geçti. Aynı dönemde Macaristan'ın toplam ihracatının 163,7 milyar dolar olduğunu ve makine ihracatının toplam ihracattan yüzde 18,7 pay aldığını da söyleyelim. Diğer yandan, makine ithalatının, 153,2 milyar dolarlık toplam ithalattan yüzde 16,7 pay aldığı Macaristan'da, 2025'te yüzde 15,6'lık artışla 25,6 milyar dolar tutarında makine ithal edildi. BM İstatistik Bölümü verilerine göre Macaristan'ın makine ithal ettiği ilk 10 ülke listesinin ilk sırasında 5,8 milyar dolarla Almanya yer alırken, listenin ikinci sırasında bulunan Çin'den 2,8 milyar dolar değerinde makine ithal edildi, üçüncü sıradaki Hollanda'dan da 2 milyar dolarlık makine alımı yapıldı. Bu dönemde Macaristan'ın Türkiye'den gerçekleştirdiği makine ithalatı ise yüzde 12'lik artışla 292,3 milyon dolar oldu. Türkiye bu dönemde, Macaristan'ın makine ithalatında 22'nci sırada konumlandı. Bu veriyle, Macaristan'ın toplam 25,6 milyar dolarlık makine ithalatından 2025'te Türkiye'nin aldığı payın yüzde 1,14 seviyesinde gerçekleştiğini; Macaristan'ın Türkiye'den yaptığı 1,7 milyar dolarlık toplam ithalat içindeki makinenin payının ise yüzde 17,2 olarak kayda geçtiğini hatırlatalım.
MACARİSTAN İLE TİCARETTE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER?
- Genellikle kültürlerine bağlı bir ülke olan Macaristan'da geleneksel tutum iş kültürüne de yansımış durumdadır. Macar iş insanları için yüz yüze görüşmek esastır.
- İş görüşmelerindeki hususları yazılı notlarla kayıt altına almayı tercih ederler.
- Görüşmelerde göz kontağını önemserler. Genellikle el sıkışmayı tercih ederler.
- İş toplantılarına katılırken, Macarlar normalde geleneksel giyimi tercih etmektedirler. Düzenlilik ve temizlik esastır. Her türlü resmi giyim makul görülmektedir. Kış mevsiminde koyu renkler, yaz aylarında daha açık renkler tercih edilmektedir. Çalışma saatlerinden sonra çoğu Macar iş insanı genellikle daha az resmi olarak giyinmektedir. Bununla birlikte, küçük veya orta ölçekli işletmelerde, resmi kıyafet kuralları genellikle yoktur. Gündelik iş kıyafetleri yaygındır.
- Macaristan'da, özellikle yabancılarla yapılan toplantılarda dakiklik çok önemlidir. Mümkünse, planlanan toplantıdan yaklaşık 10 dakika önce hazır bulunulması tavsiye edilmektedir. Bununla birlikte, özellikle Budapeşte'de trafik yoğunluğundan dolayı bir gecikme makul görülebilmektedir.
- Cuma öğleden sonraları, ayrıca temmuz ortasından ağustos ortasına ve aralık ortasından ocak ortasına kadar olan süre için randevu almak genellikle zordur.
- Macarca Macaristan'ın resmi dilidir ve Macarlar için çok değerlidir. Bununla birlikte iş dili İngilizcedir ve çok farklı seviyelerde İngilizce yeteneğine sahip iş insanları mevcuttur. Ayrıca birçok Macar Almanca da bilmektedir.
- Görüşmelerde bazı Macarca temel ifadelerin kullanılması olumlu bir etki oluşturabilmektedir (Jo napot kivanok: İyi günler dilerim, Köszönöm szepen: Çok teşekkür ederim gibi).
- Macarlar genellikle çekingen olmamakla birlikte ilk görüşmelerde böyle bir izlenim vermektedirler. İş görüşmesi bir iş ortaklığına dönüşürse firma yetkililerini evlerine yemeğe davet edebilirler.
- Macarlar iletişimlerini güçlendirmek için genellikle hikâye, anekdot ve fıkralar anlatabilirler.
- Macarlar duygusaldır. Açık iletişim tercih edilir, düşündüklerini söylerler ve başkalarından da aynı şeyi beklerler. Üstü kapalı ve dolaylı ifadeleri sevmezler. Net, dürüst ama kibar konuşmaları tercih ederler.
- Macar iş insanları Noel sezonu dışında normalde hediye beklemezler. Bununla birlikte, zorunlu olmamakla birlikte küçük kurumsal hediyeler (örneğin, firmanın logosuyla kazınmış kalemler veya günlükler) veya ülkelerini temsil eden bir hediyelik eşya (el işçiliği ürünler, porselen gibi) kabul edilebilir.
- Ev yemeğine davet edildiyseniz, çiçek, çikolata gibi küçük hediyelerle gidilmesi uygun görülmektedir.
- Macar para birimi Forint 1996'da konvertibl hale getirilmiş ve dövizle işlemlerin liberalleştirilmesi süreci 2001'de tamamlanmıştır. 2004 yılında AB'ye tam üye olan Macaristan'da avro yerine forint kullanılmaktadır.
Kaynak: Ticaret Bakanlığı, Macaristan İş Kültürü Sayfası
