TİCARET BAKANLIĞI'NIN HAZIRLADIĞI KOLAY İHRACAT-İŞ KÜLTÜRÜ PORTALI, TİCARETİN GÖZ ARDI EDİLEN AMA ÇOK ÖNEMLİ BİR YÖNÜNÜ ELE ALIYOR. ÇÜNKÜ İHRACAT YAPACAĞINIZ ÜLKENİN KÜLTÜREL KODLARINI ÖĞRENMEK, TİCARETTE SİZİ BİR ADIM ÖNE TAŞIYABİLİR. ESKİ OAİB GENEL SEKRETERİ ÖZKAN AYDIN'IN "ULUSLARARASI İŞ KÜLTÜRÜ" ADLI KİTABIYLA BAŞLADIĞIMIZ SERİYİ, ŞİMDİ TİCARET BAKANLIĞI İŞ KÜLTÜRÜ PORTALI İLE DEVAM ETTİRİYORUZ.
Ticaret Bakanlığı'nın hazırladığı Kolay İhracat-İş Kültürü portalı, ticaretin göz ardı edilen ama çok önemli bir yönünü ele alıyor. Çünkü ihracat yapacağınız ülkenin kültürel kodlarını öğrenmek, ticarette sizi bir adım öne taşıyabilir. Eski OAİB Genel Sekreteri Özkan Aydın'ın "Uluslararası İş Kültürü" adlı kitabıyla başladığımız seriyi, şimdi Ticaret Bakanlığı İş Kültürü portalı ile devam ettiriyoruz.
TANIŞMA VE SELAMLAŞMA
- Geleneksel olarak ataerkil bir yapıya sahip olan Rumenler, yaş ve unvan ayrımı gözetebilmektedirler. Hitaplarda erkekler için "Domnul" kadınlar için "Doamna" kullanırlar. İngilizce iletişimde Mr. Ms. ön eklerinin kullanılması uygun olacaktır. Ancak, ilişkilerdeki samimiyete bağlı olarak hiyerarşinin önemi de azalmaktadır.
- Rumen halkı genellikle yabancılara karşı sıcakkanlıdır.
- Romanya'da selamlaşma el sıkışmak suretiyle gerçekleştirilmektedir. Ayrıca erkeklerin bir kadın ile ilk tanışmalarında ve daha sonraki selamlaşmalarında el öpmeleri yaygın bir davranıştır.
KIYAFET
- Rumenler şık giyinmeye çalışırlar. Renkli kıyafetler de tercih edilmektedir. Ayakkabıların temiz olmasına çok önem verirler.
- İş görüşmeleri için daha rahat kıyafetler giyebilirler. Erkekler genellikle, özel törenler ve resmi davetler dışında takım elbise kullanmamakla beraber, kadınlar akşam yemeklerinde de daha gösterişli kıyafetler giyebilmektedirler. Genel olarak, iş görüşmeleri ve iş yemeklerinde takım elbise ya da şık yarı-resmi kıyafetler giyilmesi yeterli olacaktır.
"RUMENLER, ROMAN YA DA ROMEN DEĞİLDİR."
BU HUSUSLARA DİKKAT EDİN!
- Romanya farklı unsurları bir arada barındıran çok kültürlü bir topluluk olarak değerlendirilebilir. Etnik, dini, tarihsel ve siyasi konularda yorum yapmaktan kaçınılması/dikkatli davranılması yanlış anlamaların ortaya çıkmaması için önemlidir.
- Rumenler, Roman ya da Romen değildir. Roman, kökeni Hindistan olan göçer bir toplulukken, Romen (Rum), eski Roma İmparatorluğu halkına verilen isimdir.
- Rumenlerin büyük bir çoğunluğu Ortodoks'tur. Ortodoksluk mezhebinin Paskalya ve bazı dini bayramları Hristiyanlığın diğer mezheplerinden farklı tarihlerde kutlanmaktadır. Yapılacak ziyaretlerde resmi tatil günleri için bu hususun dikkate alınması önem arz etmektedir.
- Romanya'da hediye vermek çok yaygın bir davranıştır. Hediye almaktan ve vermekten genel olarak çok hoşlanırlar. İsim günleri, bayramlar, doğum günlerinin kutlanması önemlidir. Tanışma ziyaretlerinde hediye verilmesi yaygındır. Tanışma ziyaretlerinde çok pahalı hediyelerden kaçınmak uygun olacaktır. Ziyaret edilecek kişi kadın ise çiçek hediye edilmesi yaygın olup buket içerisinde "tek" sayıda çiçek bulunmasına özen gösterilir, "çift" sayılı buketlerin cenaze çağrışımında bulunduğu değerlendirilir.
- Yemeklerde çorba/ soğuk aperatif tabağı, ara sıcak, ana yemek ve tatlı sırayla servis edilmektedir. Tatlı servisinde "çatal" yerine "çay kaşığı" ile verilmektedir, "tatlı çatalı" kullanılmamaktadır. Sarma, çorba, salata kelimeleri Romanya'da da aynı anlamda kullanılmaktadır. Rumen halkı Türk mutfağını çok sever ve Türk yemekleri hakkında bilgi sahibidirler. Yemek ve içecekler ılık servis edilmektedir. Çorba, kahve gibi ürünlerin Türkiye'de alışılan standartlarda sıcak servis edilmesini sağlamak için ayrıca belirtmeniz gerekir. Davet veren kişi tarafından hesap ödenmesi yaygındır. Saygın restoranlarda en az yüzde 10 bahşiş verilmesi önem taşımaktadır. Evde davet verilmesi yaygın değildir.
"KARAR VERME AŞAMASINDA GENELLİKLE İKİLİ VE YÜZ YÜZE GÖRÜŞMELERİ TERCİH EDERLER."
KURUMSAL KÜLTÜR
- Rumenler dakikliğe prensip olarak önem vermekle birlikte uygulamada pek dikkat etmezler ve gecikmeleri mazur görürler. Yine de zamanında gelmek ve ev sahibi ya da ağırlayan taraf iseniz zamanından önce orda bulunmak uygun olacaktır.
- İş toplantılarında ve sosyal ortamlarda kartvizit değişimi yaygındır. Rumenler kartvizitlerinde önce soyadı ardından ilk isim kullanılabilmektedir. Önadın kısaltmaları da yakın çevre tarafından kullanılabilmektedir.
- Romanya iş dünyasında İngilizce yaygın olarak kullanılmakla birlikte, görüşme öncesinde Rumen tarafın İngilizce bilip bilmediğini teyit etmekte fayda bulunmaktadır. Mümkünse İngilizce Rumence tercümanlar tercih edilmelidir.
- Toplantı düzenleri resmi olmakla birlikte protokol kuralları konusunda çok aşırı hassas davranmadıkları gözlemlenmektedir. Karar verme aşamasında genellikle ikili ve yüz yüze görüşmeleri tercih ederler.
- İş ilişkilerinde özgüven önemli bir etken olmakla beraber, üstten bakan, ısrarcı tavırlar olumsuz sonuçlara neden olabilmekte ve muhatapların ya bürokratik süreçleri dayatmaları ya da ilişkiyi kesmeleri ile sonuçlanabilmektedir.
- Rumenler kendilerine zaman ayırmaya özel hayatlarına önem verirler, mesai saatleri dışında iş ile ilgili olarak rahatsız edilmekten hoşlanmazlar hatta hafta sonlarında iş ile ilgili telefonunuza yanıt vermemeleri oldukça olasıdır.
