TÜRKİYE EMİSYON TİCARET SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ'NİN RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANMASIYLA BİRLİKTE TÜRKİYE'NİN ULUSAL KARBON PİYASASININ HUKUKİ ÇERÇEVESİ ÇİZİLDİ. YÖNETMELİKLE BÜYÜK EMİSYON KAYNAKLARINA İZİN, TAHSİSAT, RAPORLAMA VE YENİ YÜKÜMLÜLÜKLER GELİYOR. EPİAŞ'IN İŞLETECEĞİ PİYASADA KURALLARA UYMAYANLARA AĞIR CEZALAR DA ÖNGÖRÜLÜYOR.
Türkiye'de ulusal karbon piyasasının hukuki altyapısını oluşturan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) yönetmeliği, 27 Ağustos itibarıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme ile sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve şirketlerin karbon tahsisatı alıp satabileceği piyasanın temel işleyiş kuralları belirleniyor.
KAPSAM VE İZİN SÜREÇLERİ
Sisteme, yıllık emisyonu 50 bin ton CO2 eşdeğerinin üzerinde olan Kategori B ve Kategori C tesisleri dâhil edilecek. Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi tesisleri ETS'den muaf tutulurken, emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam edecek.
Diğer yandan, yönetmelikle, işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için İklim Değişikliği Başkanlığı'ndan beş yıl geçerli "Sera gazı emisyon izni" almaları zorunlu kılınıyor. İzin yenileme başvuruları ise süre bitiminden en az altı ay önce yapılacak. Sisteme girecek işletmelere emisyon izni almaları için üç yıllık geçiş süresi tanınırken, Karbon Piyasası Kurulu bu süreyi iki yıla kadar uzatabilecek.
PİYASA İŞLEYİŞİ VE KARBON TAHSİSATLARI
İşletmelerin salabileceği toplam sera gazı miktarı bir üst sınırla belirlenecek ve tahsisatlar İşlem Kayıt Sistemi'nde ihraç edilecek. Tahsisatların bir bölümü tesislerin üretim seviyesi ve emisyon yoğunluğuna göre ücretsiz dağıtılacak, kalanı birincil piyasada ihale yoluyla satılacak.
ETS piyasasının işletmecisi ise Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) olacak. İşlemler, sürekli ticaret yöntemiyle çalışan ikincil piyasalarda da gerçekleştirilebilecekken, fiyatlarda aşırı dalgalanmayı önlemek amacıyla piyasa istikrar rezervi kurulacak; Karbon Piyasası Kurulu gerektiğinde asgari ve azami fiyat aralıkları belirleyebilecek.
Diğer yandan işletmeler, doğrulanmış emisyonlarına denk gelen tahsisatları takip eden yılın kasım ayının son iş gününe kadar teslim etmek zorunda olacak.
UYGULANACAK İDARİ PARA CEZALARI
Doğrulanmış emisyon raporunun süresinde sunulmaması durumunda, 627.450 TL ila 6.274.500 TL (ETS tesisleri için ceza iki katı uygulanacak) ceza miktarı; izinsiz, süresi bitmiş veya iptal edilmiş izinle faaliyet gösterme durumunda ise 1.254.900 TL ila 12.549.000 TL ceza miktarı uygulanacak.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ilk etapta, kapsamı ve süresi Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek bir pilot uygulamayla faaliyete geçecek. Pilot kapsamındaki işletmeler, ilk İzleme Metodolojisi Planlarını iki ay içinde sunmakla yükümlü olacak.
TR ETS'NİN KAPSAMI
Yönetmelik'in Ek-1'inde, belirli kapasite eşiklerini sağlayan yakıt yakma, petrol rafinasyonu, demir-çelik ve diğer metal, klinker, cam, seramik, kâğıt-karton ve çeşitli kimyasal maddelerin üretimi dâhil olmak üzere çeşitli faaliyetler sayılıyor. Bu faaliyetleri yürüten tesisler, biyokütleden kaynaklanan karbondioksit (CO2) hariç ve transfer edilen CO2 dahil olmak üzere, kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyon miktarları esas alınarak üç kategoriye ayrılıyor.
Buna göre yıllık emisyonu;
- 50.000 ton CO2 eşdeğeri veya altında olan tesisler Kategori A,
- 50.000 ton CO2 eşdeğeri üzerinde ve 500.000 ton CO2 eşdeğeri veya altında olan tesisler Kategori B,
- 500.000 ton CO2 eşdeğeri üzerinde olan tesisler ise Kategori C olarak sınıflandırılıyor.
TR ETS, Kategori B ve Kategori C tesisleri kapsarken, Kategori A tesisler TR ETS kapsamı dışında kalmakla birlikte, izleme, raporlama ve doğrulamaya ilişkin yükümlülüklere tabi olmaya devam edecekler. Ek-1'deki faaliyetlerden herhangi birini gerçekleştiren işletmelerin diğer Ek-1 faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin Yönetmelik kapsamına dâhil edilmiş durumda. Araştırma-geliştirme veya test faaliyetlerinin yürütüldüğü ya da münhasıran biyokütle kullanılan tesis veya tesis bölümleri Yönetmelik kapsamı dışındayken, okul, üniversite, hastane ve savunma sanayisi kuruluşlarına ait tesisler de izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri saklı kalmak üzere TR ETS kapsamı dışında yer alıyor.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği'nin tam metnini, aşağıdaki linke tıklayarak inceleyebilirsiniz.
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260827-7.htm
